استفاده طولانی از تلفن همراه، بازی‌های رایانه‌ای و گشت‌وگذار در اینترنت اغلب با نگرانی درباره سلامت روان نوجوانان همراه است. یک مطالعه بزرگ و طولی نشان می‌دهد نوجوانانی که زمان بیشتری را صرف فعالیت‌های تعاملی دیجیتال می‌کنند، به‌طور متوسط علائم بیشتری از اضطراب و افسردگی دارند و در سال‌های بعد نیز بیشتر با تشخیص این اختلال‌ها روبه‌رو می‌شوند. اما مقایسه دوقلوها نشان داد بخشی از این ارتباط ممکن است به عوامل مشترک ژنتیکی و خانوادگی مربوط باشد؛ بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که زمان استفاده از صفحه‌نمایش به‌تنهایی علت مشکلات روانی است.
این پژوهش با مشارکت محققان مؤسسه کارولینسکا در سوئد و چند مرکز پژوهشی دیگر انجام شد و نتایج آن در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه Nature Human Behaviour منتشر شد.
پیگیری نزدیک به ۲۲ هزار دوقلو از کودکی تا بزرگسالیپژوهشگران اطلاعات ۲۱ هزار و ۷۹۷ دوقلوی سوئدی را از مطالعه طولی کودکان و نوجوانان سوئد بررسی کردند. عادت‌های استفاده از صفحه‌نمایش و علائم هیجانی در حدود ۹، ۱۵ و ۱۸سالگی ارزیابی شد و برخی پیامدهای سلامت روان تا ۲۴سالگی پیگیری شدند. محققان همچنین از سوابق سلامت ملی برای بررسی تشخیص‌های ثبت‌شده اضطراب و افسردگی و دریافت داروهای ضدافسردگی استفاده کردند.
مزیت مهم این مطالعه، مقایسه دوقلوهایی بود که در یک خانواده بزرگ شده بودند، اما مدت متفاوتی از وقت خود را مقابل صفحه‌نمایش می‌گذراندند. این روش به پژوهشگران کمک می‌کند نقش برخی عوامل مشترک خانوادگی و ژنتیکی را بهتر بررسی کنند.
همه انواع استفاده از صفحه‌نمایش یکسان نبودندارتباط با مشکلات روانی بیشتر در فعالیت‌های تعاملی دیده شد؛ از جمله:
- بازی‌های رایانه‌ای
- گفت‌وگو و چت آنلاین
- جست‌وجو و گشت‌وگذار در اینترنت
در مقابل، تماشای تلویزیون، ویدئو یا دی‌وی‌دی ارتباط قابل‌اتکایی با پیامدهای بالینی اضطراب و افسردگی نشان نداد.
در میان نوجوانان ۱۵ساله، افرادی که در روزهای هفته بیش از شش ساعت از صفحه‌نمایش برای فعالیت‌های تعاملی استفاده می‌کردند، در مقایسه با کسانی که حداکثر دو ساعت استفاده داشتند، در پیگیری بعدی با خطر بالاتری از تشخیص بالینی اضطراب یا افسردگی روبه‌رو بودند. برآورد آماری خطر در این مقایسه بیش از سه برابر بود؛ اما این عدد به معنای اثبات رابطه علت‌ومعلولی نیست.
مقایسه دوقلوها چه چیزی را روشن کرد؟وقتی پژوهشگران دوقلوهای یک خانواده را با یکدیگر مقایسه کردند، ارتباط میان استفاده زیاد از صفحه‌نمایش و مشکلات روانی ضعیف‌تر شد. پس از در نظر گرفتن عوامل مشترک و اصلاح آماری برای بررسی‌های متعدد، بیشتر این ارتباط‌ها دیگر از نظر آماری معنادار نبودند.
این نتیجه نشان می‌دهد ویژگی‌های ژنتیکی، شرایط خانوادگی و محیط مشترک ممکن است هم بر الگوی استفاده از صفحه‌نمایش و هم بر سلامت روان اثر بگذارند. با این حال، ارتباط‌ها کاملاً ناپدید نشدند و پژوهشگران احتمال می‌دهند استفاده سنگین از فعالیت‌های تعاملی همچنان برای برخی نوجوانان اهمیت داشته باشد.
همچنین رابطه ممکن است دوطرفه باشد: استفاده زیاد از صفحه‌نمایش می‌تواند با مشکلات هیجانی همراه باشد، اما نوجوانانی که از قبل اضطراب یا علائم افسردگی بیشتری دارند نیز ممکن است بعدها زمان بیشتری را آنلاین بگذرانند.
آیا باید زمان استفاده از صفحه‌نمایش را محدود کرد؟این مطالعه به‌تنهایی یک محدودیت زمانی مشخص را برای همه نوجوانان توجیه نمی‌کند. اطلاعات مربوط به استفاده از صفحه‌نمایش تا حد زیادی بر گزارش خود افراد یا والدین تکیه داشت و داده‌ها پیش از آن جمع‌آوری شدند که تلفن‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی به شکل امروزی در زندگی روزمره نوجوانان فراگیر شوند.
با این حال، یافته‌ها نشان می‌دهند بهتر است والدین فقط به تعداد ساعت‌ها توجه نکنند؛ نوع فعالیت، محتوای مصرف‌شده، دلیل استفاده و تأثیر آن بر خواب، تحرک بدنی، روابط اجتماعی و مسئولیت‌های روزانه نیز اهمیت دارد.
به‌جای تمرکز صرف بر ممنوعیت صفحه‌نمایش، با نوجوان درباره فعالیت‌های آنلاین، کیفیت خواب و تعادل میان فضای مجازی و زندگی روزمره گفت‌وگو کنید. اگر اضطراب، افت خلق‌وخو یا اختلال در عملکرد روزانه ادامه دارد، ارزیابی تخصصی سلامت روان می‌تواند مفید باشد.
